Podstawą dla utworzenia instrumentu LIFE było przyjęcie w 1986 roku Jednolitego Aktu Europejskiego. Wraz z V Programem Działań na Rzecz Środowiska (1993), akty te przyczyniły się do zreformowania europejskiego systemu ochrony przyrody, a sam program LIFE stał się jedynym mechanizmem finansowym Unii Europejskiej, w całości dedykowanym ochronie środowiska.

Podczas trzech kolejnych edycji programu, jego struktura zmieniała się, by jak najlepiej realizować cele stawiane państwom Unii Europejskiej w zakresie ochrony środowiska.

LIFE I (1992-1995)

Realizowany począwszy od 1992 r., program ten składał się z pięciu komponentów. Projekty mogły otrzymać dofinansowanie w przedziale 30 – 100% (średnio 50%). Co roku przedstawiano uaktualnione obszary priorytetowe. Podczas trwania tej edycji zrealizowano 731 projektów.

LIFE II (1995-1999)

Wraz z powiększeniem się Wspólnoty Europejskiej w 1995 r. o nowe państwa (Austria, Finlandia, Szwecja) zwiększył się budżet programu, osiągając kwotę 450 mln ECU. Począwszy od drugiej edycji przyjęto podział programu na trzy komponenty (LIFE-Przyroda, LIFE-Środowisko oraz LIFE-Kraje trzecie, tzn. nie zrzeszone w UE). Poprawka do rozporządzenia ustaliła podział budżetu między komponenty w stosunku 46:46:5, pozostałe 3% pozostawało w dyspozycji Komisji Europejskiej.
Z rokiem zakończenia się drugiej edycji, korzystanie z programu rozpocząć mogły kraje kandydujące. Jako pierwsza zaangażowała się Rumunia, w dalszej kolejności Słowenia, Węgry, Estonia, Litwa i Słowacja.
W 1999 r. zorganizowano również tzw. Life Week, pierwsze międzynarodowe spotkanie osób i instytucji biorących udział lub zainteresowanych programem. Spotkanie to z czasem przekształciło się w Green Week – organizowaną raz do roku w Brukseli imprezę, na którą składają się m.in. seria warsztatów, seminariów i targi ekologiczne, podczas których prezentowane są projekty z zakresu ochrony środowiska.

LIFE III (1999-2004)

Realizację trzeciego etapu programu zaplanowano na pięć lat, a jego budżet został zwiększony do 640 mln euro. Opracowano nowe mechanizmy popularyzujące realizację projektów międzynarodowych, w które zaangażowane byłoby jednocześnie kilka państw członkowskich. Rozporządzenie nr 1682/2004 z września 2004 r. przedłużyło funkcjonowanie instrumentu o dwa lata, przyznając mu nowe środki w wysokości 317 mln euro. Głównym powodem wydłużenia funkcjonowania programu było uniknięcie luki między zakończeniem etapu III w 2004 r. a rozpoczęciem obowiązywania nowej perspektywy finansowej Unii Europejskiej na lata 2007-2013.
W międzyczasie przygotowano raport oceniający funkcjonowanie mechanizmu na przestrzeni dekady. Zobacz raport.

W trakcie trzech kolejnych edycji na terenie państw Unii Europejskiej i w krajach sąsiednich zrealizowano łącznie 2750 projektów, udzielając wsparcia finansowego w wysokości 1,36 miliarda euro. Całkowity koszt wszystkich projektów środowiskowych zrealizowanych przy wsparciu programu LIFE ocenia się na ponad 4 miliardy euro

LIFE+

Prace nad nowym rozporządzeniem rozpoczęły się w 2005 roku. Planowano wprowadzenie szeregu zmian, prowadzących m.in. do zwiększenia udziału państw członkowskich w procesie wyboru i zarządzania realizacją prowadzonych na ich terenie projektów.

23 maja 2007 r. Parlament Europejski przyjął poprawiony tekst rozporządzenia, które zaczęło obowiązywać na terenie wszystkich państw członkowskich na początku czerwca 2007r., wraz z publikacją w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. W obecnym kształcie program realizowany jest w perspektywie finansowej 2007-2013.