Trudne ale konieczne decyzje w tegorocznym konkursie edukacyjnym

Ponad 46 milionów złotych – trzykrotnie więcej niż w latach ubiegłych – Narodowy Fundusz przeznaczył na tegoroczny konkurs edukacyjny, w którym 82 projekty otrzymały wsparcie na realizację.

Na IV kwartał br. Zarząd NFOŚiGW zapowiada ogłoszenie kolejnego konkursu, który pozwoli na realizację nowych, ciekawych i wartościowych projektów już na początku przyszłego roku, również tych, które nie otrzymały dofinansowania w pierwszym konkursie. Poprawione i wzbogacone projekty edukacyjne mają szansę wziąć udział w kolejnej rywalizacji.

Przebieg tegorocznego konkursu ogłoszonego w ramach programu „Edukacja ekologiczna” był nietypowy, towarzyszyły mu wydarzenia i decyzje, które mogły zaniepokoić wnioskodawców i wymagają rzetelnego wyjaśnienia. Informowaliśmy już o nich listownie naszych partnerów. Teraz, po zakończeniu procesu oceny wniosków o dofinansowanie, przekazujemy najistotniejsze decyzje oraz fakty związane z tegorocznym konkursem.

Konkurs edukacyjny nie został zrealizowany zgodnie z założonym harmonogramem. Proces oceny złożonych projektów wydłużono o ponad 2 miesiące, co mogło zakłócić realizację projektów zaplanowanych na pierwszą połowę tego roku.

Decyzję taką Zarząd NFOŚiGW musiał podjąć po niepokojących sygnałach, jakie dotarły do niego w końcowym etapie oceny merytorycznej wniosków o dofinansowanie. Wskazywały one na „przecieki” informacji z prac komisji składającej się z ekspertów Funduszu oraz przedstawicieli instytucji zewnętrznych. Pojawiły się uzasadnione obawy o próby wywierania nacisku z zewnątrz i wpływu na wyniki oceny. Towarzyszyły im wątpliwości podważające rzetelność pracy komisji, na co wskazywała m.in. duża rozpiętość ocen.

Uwzględniając powyższe fakty, Zarząd NFOŚiGW nie przyjął listy rankingowej wniosków. W ślad za tym Jan Rączka – Prezes Zarządu NFOŚiGW podjął decyzję o przeprowadzeniu kontroli procesu oceny wniosków o dofinansowanie przez Wydział Kontroli Wewnętrznej NFOŚiGW.
Wykazała ona m.in.:

• preferowanie wniosków z określonych regionów,
• dużą rozpiętość punktową w poszczególnych kryteriach opisowych,
• uchybienia w uzasadnieniach ocen,
•  odrzucenie jednego wniosku przez pomyłkę rachunkową.

 Zarząd NFOŚiGW, po zapoznaniu się z wynikami kontroli, uchylił wyniki oceny merytorycznej wniosków oraz powołał nową komisję konkursową.
Nowa komisja, składająca się z wyznaczonych przez Zarząd NFOŚiGW 5-ciu pracowników Funduszu spoza Departamentu Edukacji Ekologicznej, po przeszkoleniu z zakresu procedur i metodologii oceny, bezzwłocznie przystąpiła do pracy, poddając ponownej ocenie merytorycznej 202 wnioski. Ocenę zakończono 8 lipca br.

Ponowne przeprowadzenie oceny w składzie ograniczonym tylko do pracowników Funduszu wywołało krytykę ze strony niektórych organizacji pozarządowych. Decyzję taką Zarząd NFOŚiGW podjął w związku z koniecznością jak najszybszego rozstrzygnięcia konkursu, co  wiązało się z pracą pod dużą presją czasu. Wymagania takie Zarząd mógł nałożyć wyłącznie na pracowników NFOŚiGW. W pracach nowej komisji nie mogli wziąć udziału pracownicy Departamentu Edukacji Ekologicznej, wszyscy bowiem zaangażowani byli w prace pierwszej komisji.

W lipcu br. Zarząd zaakceptował ostateczną listę rankingową wniosków do dofinansowania. Rozpoczęto proces negocjowania i zawierania umów o dofinansowanie.

W dniu 9 czerwca br. Prezes Zarządu NFOŚiGW przekazał do oceny Kancelarii Prezesa Rady Ministrów dokumenty dotyczące konkursu. Pismem z dnia 21 czerwca Julia Pitera - Sekretarz Stanu w KPRM, Pełnomocnik ds. Opracowania Programu Zapobiegania Nieprawidłowościom w Instytucjach Publicznych poinformowała Fundusz oraz Ministra Środowiska o zasadności ustaleń kontroli wewnętrznej oraz kierunku działań podjętych przez Zarząd NFOŚiGW.

W dniu  9 czerwca br. Prezes Zarządu NFOŚiGW zawiadomił również organy ścigania o możliwości popełnienia przestępstwa z art. 266 k.k. albo 267 k.k., mającego związek z tegorocznym konkursem „Edukacja ekologiczna”. Postępowanie prokuratorskie nie uległo jeszcze zakończeniu.

Trudne decyzje Zarządu NFOŚiGW były zasadne i zostały podjęte zgodnie z prawem, co wykazała kontrola Ministra Środowiska przeprowadzona pod koniec czerwca br.

Rada Nadzorcza Funduszu w dniu 23 sierpnia br. podjęła decyzję o przeprowadzeniu kolejnej kontroli tego konkursu.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, jako instytucja zarządzająca finansami publicznymi, jest wielokrotnie kontrolowana przez powołane do tego celu organy państwowe. W ostatnich trzech latach zarówno NIK, Urząd Kontroli Skarbowej oraz właściwe ministerstwa dokonały 80 kontroli NFOŚiGW.  Każdorazowo poddawani jesteśmy ich ocenie.

Tym razem podjęto szczególnie trudne decyzje, zwracając się również do organów ścigania. Wszystko po to, by uzyskać pewność, że wnioski złożone w konkursie edukacyjnym zostaną poddane obiektywnej i uczciwej ocenie.

Janusz Topolski
Dyrektor Biura NFOŚiGW